Wethouder Someren: ‘Toezegging Rijk niet de oplossing’

vrijdag 24 mei 2019 - 11:56|Maarten Driessen
Wethouder Theo Maas.

REGIO – De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) dreigt in een open brief om enkele gedecentraliseerde taken terug bij het Rijk over de schutting te gooien. Aanleiding zijn de structurele tekorten bij vrijwel alle Nederlandse gemeenten, met name op het gebied van jeugdzorg. Minister Hugo de Jonge biedt nu een financiële tegemoetkoming, maar volgens wethouder Theo Maas van de gemeente Someren is dat volstrekt onvoldoende.  

Zelden vertoond: gemeenten die weigeren taken opgelegd door het Rijk uit te voeren. De VNG kiest daarmee voor een heus paardenmiddel. Maar de aanpak lijkt gegrond, nu vrijwel alle gemeenten structureel financieel in de knel komen. En eigenlijk is dat sinds de decentralisatie van diverse taken in 2015 al het geval. Sindsdien is niet het Rijk, maar zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de jeugdzorg. Maar die transitie ging gepaard met een stevige korting op de budgetten. “Ook de crisistijd, waarin door gemeenten fors moest worden bezuinigd, maakte de uitvoering van deze nieuwe taken niet makkelijker”, aldus voorzitter Jan van Zanen en vicevoorzitter Hubert Bruls van de VNG, auteurs van de open brief. Lange tijd konden gemeenten de klappen nog vanuit de reserves opvangen, maar die potjes zijn inmiddels nagenoeg leeg. De ondergrens is bereikt, zo maakt de VNG duidelijk. “Als er geen compensatie komt, moeten gemeenten bezuinigen. Dat heeft ongewenste gevolgen. Denk aan wachtlijsten in de jeugdzorg, overlast in wijken, het uitstellen van onderhoud, verhoging van de OZB, bezuiniging op cultuur en sluiting van bibliotheken, sportcomplexen of andere voorzieningen. Als het kabinet niet bereid is om gemeenten voldoende tegemoet te komen, is het de vraag of wij onze inwoners kunnen geven waar zij recht op hebben”, schrijven de auteurs. De VNG overweegt daarom om de gedecentraliseerde taken weer bij het Rijk neer te leggen: “Dat zullen we nooit zomaar doen, we willen onze jeugd niet in de steek laten.”

Honderden miljoenen
Kom over de brug, dan gaan wij aan de slag, zo luidt de boodschap. En die bleek niet aan dovemansoren gericht. Want op dezelfde dag dat de brief werd gepubliceerd kwam minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid en Welzijn) al met een reactie. Het kabinet is bereid honderden miljoenen extra voor de jeugdzorg vrij te maken. Volgens de NOS gaat het dit jaar om 350 miljoen, en in de drie jaren daarna om jaarlijks 190 miljoen. De VNG heeft daar nog niet formeel op gereageerd.

Maar volgens wethouder Theo Maas (sociaal domein) van de gemeente Someren is die toezegging volstrekt onvoldoende. Maas liet er een eigen berekening op los, en constateert een landelijk tekort van gemiddeld 314 euro per hulp vragende jongere. De toezegging van De Jonge compenseert daarvan dit jaar 91 euro en in de drie jaren daarna 49 euro. Kortom, hoogstens een doekje voor het bloeden. Zelf wist Someren de budgetten sinds de transitie telkens passend te maken. Er moest weliswaar wat geschoven worden, want de overschotten op het gebied van Wmo werden gebruikt om de gaten binnen de jeugdhulp te dichten. Maar sinds vorig jaar gaat ook die vlieger niet meer op. Zo lijkt de gemeentebegroting in het sociaal domein op een tekort van zo’n acht ton af te stevenen. “De problemen worden in toenemende mate duidelijk. Eerder konden we een reservepotje van ongeveer een miljoen aanleggen, maar net zoals in veel andere gemeenten is deze reserve als sneeuw voor de zon verdwenen. We zien de tekorten enorm toenemen”, zegt Maas, die weinig begrip kan opbrengen voor het standpunt van het Rijk. “Het is schrijnend dat beloftes niet worden waargemaakt. De transitie heeft kans van slagen als het Rijk ons met realistische budgetten faciliteert. Ik zeg geen ‘nee’ tegen de toezegging van de minister, maar tegelijkertijd weet ik dat dit niet de oplossing is. Want dit is incidenteel, terwijl de problemen structureel zijn. Niemand binnen bestuurlijk Nederland die ik hierover spreek, snapt er iets van. En ik spreek er heel veel”, aldus Maas, die tevens het landelijk begrotingsoverschot van 11,4 miljard euro aanstipt. Dat maakt dit verhaal wat hem betreft des te krommer: “Want dat zijn geen misselijke bedragen hé.”

Bezuinigingen
Maas noemt het verder jammer dat het nu hoofdzakelijk over geld gaat. “Het goede werk dat onze professionals verrichten raakt daardoor ondergesneeuwd. Ik heb ontzettend veel waardering voor die mensen. Want we zijn op de goede weg, maar we hebben tijd nodig. Hopelijk krijgen we die tijd ook.” Zo is er in de provincie slechts één gemeente met minder vraag naar jeugdhulp en jeugdbescherming dan in Someren het geval is. Cijfers die de burger moed geven, vindt ook Maas. Maar anderzijds blijven de tekorten een onomstotelijk gegeven. Daarom rijst de vraag wat de Somerenaar daar in de komende jaren van gaat merken. “Een verhoging van de OZB, of verschraling van maatschappelijke voorzieningen, dat zijn bijvoorbeeld mogelijkheden. Maar dit gaan we eerst serieus met onze raad oppakken.” Binnenkort volgt tevens de meicirculaire, de algemene uitkering aan gemeenten uit het landelijke gemeentefonds. Die kan zowel positief als negatief uitpakken, maar Maas vreest vooral voor dat laatste. “Ik ben daar heel bezorgd over. Ik hou mijn hart vast voor onze inwoners, professionals en jongeren. Het is daarom voor ons als gemeenten zaak om elkaar vast te houden. Het moet niet bij die open brief blijven, maar we moeten doorpakken.”

Gerelateerde nieuwsberichten

Eurosjopper: bier en bands op hoog niveau LIEROP - De zeventiende editie van Eurosjopper zit er weer op. Op het scoutingterrein in Lierop beleefde het publiek afgelopen zaterdag weer een dag vol met bekende en nog onbekende... 16 juni 2019 - 17:33
Genomineerden 'Somerense Ondernemer van het Jaar' zijn bekend SOMEREN - De drie genomineerden voor de titel ‘Somerense Ondernemer van het Jaar 2019’ zijn bekend. Vloerenbedrijf Engelen, Herberghe de Coeckepanne en Stokvis Optiek zijn de gelukkigen. Op woensdag 12... 14 juni 2019 - 13:14
Gemeenteraad Someren gaat samen de strijd aan SOMEREN – Afgelopen maand werd de gemeente Someren vrij plotseling geconfronteerd met een niet sluitende meerjarenbegroting. Na jaren van financiële voorspoed ziet het er in 2020 niet meer zo rooskleurig... 14 juni 2019 - 12:48
De kronieken van de Neerkantse familie Joosten (deel 1) De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 14 juni 2019 - 12:00
Geslaagden Varendonck College ASTEN/SOMEREN - Voor de examenleerlingen van het middelbaar onderwijs werd gisteren, woensdag 12 juni een einde gemaakt aan dagen van spanning. Zij hoorden of ze geslaagd zijn of niet. Hieronder... 13 juni 2019 - 13:06
Drie dagen lang feest in Someren-Eind SOMEREN-EIND - Het werd een weekend vol eten, dansen en springen. Honderden mensen bezochten weer de jaarlijkse Muziekfeesten op het plein in Someren-Eind. Net zoals de voorgaande jaren bestonden de... 12 juni 2019 - 09:16