Cees Verhagen met zijn nieuwe boek Jan Kwint.

Cees Verhagen schrijft boek over oude moord in Someren-Heide

donderdag 22 november 2018 - 12:07|Jordy van de Brug

SOMEREN – Schrijver en geschiedeniskenner Cees Verhagen (75) dook de afgelopen drie jaar in een bijzonder verhaal. Het verhaal van de Groninger Jan Kwint. Een arme man die door Nederland trok, en vanwege maatschappelijke omstandigheden ging moorden. Een van die moorden pleegde hij in De Hutten op de grens van Nederweert en Someren-Heide.

“Het is eindelijk af. Ik ben als een kind zo blij. Ik kon maar niet rustig worden. Jan Kwint ging niet uit mijn hoofd”, zegt Verhagen. De zoektocht naar Kwint leidt hem naar het stadsarchief in Groningen. Daar doorzoekt hij honderden, wel niet duizenden bladzijdes over die aparte tijd in de geschiedenis.  “In het begin van de 19de eeuw werd alleen notitie gemaakt van belangrijke mensen en van moordenaars. Zodoende kreeg ik een beeld van Jan Kwint.” Het is een bijzonder, maar ook triest verhaal. Kwint wordt ergens rond het jaar 1785 geboren in Groningen. Twee jaar later verliest hij zijn moeder. Zijn vader ziet hij amper. Als soldaat is vader Kwint veel afwezig. Jan Kwint wordt, voordat hij er erg in heeft, opgenomen in het Groene Weeshuis, een weeshuis voor de armen. In 1791 hertrouwt zijn vader. Zijn ‘nieuwe’ moeder laat hem links liggen, waarschijnlijk omdat er al genoeg monden te voeden zijn in die tijd. De jonge Groninger wordt verschillende keren op straat gezet om te bedelen. Hij is dan slechts zes jaar oud. Na moeilijke jeugdjaren besluit Kwint om bij het leger te gaan. Deze loopbaan loopt allesbehalve vlekkeloos. In 1811 wordt de dienstplicht ingevoerd door Keizer Napoleon. Kwint heeft dan al verschillende keren aan veldtochten meegedaan. In hetzelfde jaar wordt hij door de Russen, tijdens een van de veldtochten, gevangengenomen. De Groninger deserteert twee keer in zijn militaire loopbaan. De tweede keer wordt hij opnieuw gevangengenomen, en moet hij een zeer zware straf uitzitten in de militaire gevangenis in Woerden.  Verhagen: “Dat kon Kwint niet aan. Hij weet zowaar te ontsnappen uit de gevangenis. Daar begint eigenlijk zijn tocht door Nederland. Een spoor van vernielingen laat hij achter. Stelen, mishandeling, en de ergste daad: moord.” Door zijn naam steeds te veranderen blijft hij uit handen van politie. In de archiefstukken komt hij ook als Jan Quint en Jan Bruins voor.

'Jan Kwint was een heel bijzonder figuur'

De Hutten
Het boek van Verhagen is op te delen in drie delen. Het levensverhaal van Jan Kwint, het verhaal van de moord, en de geschiedenis van het gebied De Hutten. Alle drie de delen zijn even belangrijk voor het verhaal. De moord in Someren-Heide, was in die tijd ‘de moord in De Hutten’. Het dorp zoals we het nu kennen bestond toen nog niet. Vandaar dat Verhagen besloot een groot gedeelte van het boek te wijden aan De Hutten. “Zo kom je ook meer over de periode te weten”, zegt de Somerense schrijver. De periode waarin dit verhaal is geschreven, is die tussen 1795, de komst van de Fransen en 1830, de breuk tussen Noord- en Zuid-Nederland. Een woelige tijd waar de staatsvorm in onze gebieden enkele keren veranderde. In deze periode zette Napoleon Europa op zijn kop en liet Europa in chaos en armoede achter. Het was ook een periode van grote armoede en sociale onrust. Verhagen: “Die armoede zorgde ervoor dat enkele figuren op het verkeerde pad terecht kwamen. Ze konden niet anders. Het was overleven in die tijd.” Zo ook voor Jan Kwint. De Groninger doet er alles aan om te overleven. Hij praat zich altijd met gladde praatjes naar binnen bij mensen. Wint het vertrouwen, en berooft ze dan. Vaak met succes. Behalve in Noordhorn, en in De Hutten. Daar wordt hij betrapt, en moet hij zijn vege lijf redden. 

'Ik kan nu pas weer rustig nadenken'

Onbekend
De Somerense schrijver heeft Kwint niet zomaar in zijn hoofd gekregen. In februari 2001 publiceerde Wim Deenen een verhaal over de moord in De Hutten in Someren-Heide.  Dit was het verslag uit ‘correspondentie van de schout van Someren’. Hierin werd alleen de moord op Johanna van den Warenburg in Someren-Heide beschreven. Toen dit verslag in 1823 werd geschreven was de moordenaar nog niet bekend. Ook Wim Deenen repte met geen woord over de moordenaar. “Al zoekend op internet vond ik tot mijn verbazing een krantenbericht over de dader, die in Koninkrijk Hannover was opgepakt en overgebracht naar Groningen”, zegt Verhagen. Kwint is dan al maanden op de vlucht. Hij was bang dat hij in Groningen herkend zou worden, door zijn eerdere misdaden. In Someren-Heide vindt hij de ideale plek om te schuilen. Bij weduwnaar Goort van den Warenburg, en zijn dochter Johanna kan hij tijdelijk terecht. De twee kunnen wel wat extra hulp gebruiken. Na enkele dagen wint Kwint het vertrouwen, en krijgt hij vader Van Waarenburg zover om een bericht naar zijn ‘verzonnen’ vader te brengen. De Groninger denkt hiermee vrij spel te hebben. Helaas wordt hij tijdens het stelen betrapt door Johanna. “Dan doet Kwint iets wat hij nog niet eerder heeft gedaan. Hij moord zeer bewust. Hij pakt een bijl en brengt Johanna om het leven. Vandaar de illustratie op de voorkant van het boek. Ik heb die zelf geschilderd. Zo beeld ik mij die trieste situatie in”, aldus Verhagen. Dader Kwint wordt na vele omzwervingen opgepakt en ter dood veroordeeld. Hij is dan nauwelijks dertig jaar. Verhagen: “Ik vond dat dit verhaal verteld moest worden. Een verhaal over mensen in een moeilijke tijd. Koste wat het kost moest ik dit opschrijven. Uiteindelijk doe ik het niet voor het geld, want ik doe letterlijk alles zelf. Het was voor mij de noodzaak dat mensen dit stukje geschiedenis tot zich konden nemen via een begrijpelijk, en niet te dik boek.” 

Presentatie
Nu dit verhaal achter hem ligt wil hij weer verder. De Somerense schrijver heeft alweer genoeg ideeën, maar zal eerst beginnen aan een boek over het mannenkoor De Nachtegaal. “Daar ben ik ook wel weer een tijdje mee bezig, denk ik. Nu ga ik lekker genieten van dit boek.” Het boek ‘Jan Kwint’ wordt zondag 25 november om 14.00 uur gepresenteerd in De Bunt in Someren-Heide. Het boek is vanaf dan verkrijgbaar in De Bunt, bij Verhagen zelf, en de Primera in Someren. Het kost dertien euro.

Gerelateerde nieuwsberichten

Lintjesregen in gemeente Someren SOMEREN - Zes inwoners in de gemeente Someren hebben vrijdag een Koninklijke onderscheiding gekregen. Drie mensen werden Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Drie andere inwoners Ridder in de Orde... 26 april 2019 - 14:17
SV Someren viert jubileum SOMEREN – SV Someren bestaat aankomende zaterdag 75 jaar. De club viert dit eind mei met een groot feestweekend. Voorzitter Antoon Sonnemans en erelid Wiljan Raijmakers blikken terug en kijken... 26 april 2019 - 12:28
'Onderduikers helpen voelt als mijn plicht' De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 24 april 2019 - 14:31
Koepelkerkconcert drukbezocht LIEROP - Het Koepelkerkconcert in Lierop is afgelopen vrijdag weer goed bezocht. Tijdens Goede Vrijdag traden Kamerkoor Cantique en het koperkwintet van harmonie Excelsior uit Gemert in de Koepelkerk op... 23 april 2019 - 13:13
De Pompers neemt afscheid van voorzitter SOMEREN - Carnavalsvereniging De Pompers heeft afgelopen vrijdag tijdens de jaarvergadering afscheid genomen van voorzitter Ruud van Dongen. De prins van 2012 neemt na jaren afscheid van zijn rol als... 23 april 2019 - 11:30
Waterpret vroeg begonnen SOMEREN - Vanwege het mooie weer is zwembad De Diepsteeckel eerder open gegaan dan gepland. Vanaf vrijdag kunnen mensen alweer terecht in het zwembad. Morgen en maandag is het zwembad... 20 april 2019 - 16:12