Miet van Tilburg-Aarts met Paula, Piet, Henk, Jan, Anneke, Marietje, Paul en Toos in 1946.

Een drama in vele bedrijven

vrijdag 8 november 2019 - 11:53|Gerard Geboers

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 44: Een drama in vele bedrijven.

Op 22 september in de extreem natte herfst van 1944 wordt Asten bevrijd. Het tussen de Zuid-Willemsvaart, het Deurnes Kanaal en de Noordervaart gelegen gebied ten zuiden van Asten is na de bevrijding nog wekenlang niemandsland. Overdag patrouilleren daar de geallieerden, ’s nachts komen de Duitsers uit hun stellingen achter de twee laatste kanalen om hier hun verkenningen en sabotageacties uit te voeren. De inwoners moeten omgaan met de daaraan verbonden risico’s en daarbij hebben ze te maken met een scala aan beperkende maatregelen. Has en Miet van Tilburg-Aarts wonen met hun gezin in dat zogenaamde niemandsland en wel op het adres Meijelseweg 29b in Heusden (bij een omvangrijke straatnaamwijzigingsoperatie in de gemeente Asten rond 1960 zal dit veranderen in Kemphaanweg 4). Met hun zeven jonge kinderen zijn ze de oorlog door gekomen en daarom kijken ze in oktober weer voorzichtig vooruit. Dat moet ook wel, want Miet is hoogzwanger van haar achtste kind. En bovendien hebben ze evacués in huis, ze bieden onderdak aan een gezin uit Meijel dat de oorlog ontvlucht is. Maar vooruitkijken in een oorlog … het zal pijnlijk duidelijk worden … dat is onmogelijk. Eind oktober 1944 begint voor hen de oorlog pas echt … en die kent een heel dramatisch verloop.  


Has van Tilburg en Miet van Tilburg-Aarts. (Foto: Pastoor Arnold)

De Duitsers herpakken zich, ze vallen op 27 oktober ter hoogte van Meijel en Neerkant opnieuw aan. Met hun zware geschut slagen zij erin de dorpen Ospel, Meijel, Neerkant en Liessel weer in te nemen. Veel inwoners verlaten huis en haard enkel om het vege lijf te redden. De in de regio gelegerde Amerikaanse fronttroepen doen wat ze kunnen om de Duitse overmacht het hoofd te bieden. Ook al zien zij de Britten als rivalen in de strijd, de komst van de Schotten een paar dagen later schatten zij zeker op waarde. De opmars van de Duitsers zal reiken tot in de Eeuwselse en de Dennendijkse bossen, waar zij in felle confrontaties tot staan worden gebracht. Has en Miet van Tilburg hebben geen keus, met hun kroost en hun Meijelse evacués vertrekken ook zij naar veiliger oorden. Hun huis ligt immers in de frontlijn. 

Paula, de oudste dochter van het gezin Van Tilburg is dan elf jaar oud, jaren later doet zij verslag: “Onze Jan, die niet kan lopen omdat zijn been in het gips zit, en ons moeder mogen op de kar. Rondom hen wordt de wagen helemaal vol getast. De Gevlochtsebaan ziet zwart van de mensen, van wie velen een karretje met een oude man of vrouw erin voorttrekken en daar lopen doorgaans de nodige kinderen omheen. Op de Pannenhoef begint het schieten weer … de kogels vliegen over ons heen … en schrik!! Bij Jan van Oosterhout in de Wolfsberg in Asten zijn we welkom. Onze vader zegt: ‘Hier blijven we vannacht!’ Alle kinderen slapen die nacht naast elkaar in de kamer op een partij stro. Tegen ons moeder zegt Jan: ‘Miet, gij gaat maar neven ons Nel liggen dan ga ik met jouwe Has bij de keinder liggen!” 

Jan van Oosterhout is net als Paula’s vader turfboer. Ze waren buren, maar een paar jaar terug is Jan onder druk van de omstandigheden met de nodige tegenzin naar Asten verhuisd. Jan en Has zijn al heel lang bevriend. Niet voor niks klopt Has, nu de nood aan de man is, bij hem aan. Paula gaat verder: “Maar daar moeten wij ook weer weg. Ook Jan van Oosterhout spant zijn paard in en rijdt met verschillende gezinnen op zijn kar naar de Astense Dijk. Die staat vol karren. Bij Sluis 10 ligt in die tijd een noodbrug, maar daar mogen wij niet over. Die is niet vrijgegeven! Bij het vallen van de avond staat de weg tot Asten nog vol karren met mensen en vee … het is zo’n ellendig gezicht.  Gelukkig heeft ons moeder nog ooit bij Bierings op den Dijk gewerkt. Daar zijn wij welkom.


Noodbrug bij Sluis 10, december 1944. (Foto: Jan Welten)

Met Allerheiligen moeten wij ons moeder opeens allemaal een hand geven. Daarna zien we haar vertrekken in de auto van een geallieerde kapitein. Maar waarheen? We hebben niet het minste idee. Met wel vijftig mensen, bijna allemaal vreemden, zitten wij ’s avonds bij Bierings in de kelder.  Dat moest voor onze eigen veiligheid was, zeiden ze. De kleinsten blijven steeds om ‘mama’ roepen.” Op 3 november bevalt Miet van Tilburg-Aarts in huize Bartholomeus van een dochter. Als Paula dat hoort, besluit ze met haar oudste zus Anneke ‘het kiendje te gaan kieken!’ Samen lopen ze vanaf den Dijk naar het centrum van Asten. Achteraf kan Paula zich niet voorstellen, hoe ze dat in het oorlogsgekrakeel van die dagen hebben kunnen doen. Na een verblijf van enkele weken op den Dijk, kunnen ze terug naar Heusden. Het gebied rondom hun huis is nog niet vrijgegeven, dat moet nog gezuiverd worden. Ze verblijven daarom een tijdje bij grootmoeder en grootvader Van den Heuvel – de stiefvader van Has – vooraan op de Meijelseweg.


Plattegrond van evacuatieroute en -locaties familie Van Tilburg-Aarts: 1. Woonadres, 2. Jan van Oosterhout, 3. Evacuatieadres Bierings, 4. Bartholomeus, 5. Adres grootouders.

Paula: “Daar heb ik gezien, hoe de geallieerde infanteristen aan weerskanten van de weg naar het front liepen … allemaal met de blik strak naar de grond gericht. Heel indrukwekkend eigenlijk hoe die jongens en mannen de strijd ingingen! Daar stonden wij als kinderen dan naar te kijken.” Als Paula eens met haar broers bij hun eigen huis wil gaan kijken, sturen enkele toezichthoudende OD’ers hen terug. Hun volgende poging zal slagen. Dan zien ze dat hun huis volledig gestript is. 

Op 22 november kunnen ze eindelijk weer naar huis, waar dan volop werk aan de winkel is. Ook hun Meijelse evacués, die al die tijd ergens anders op den Dijk verbleven, komen bij hen terug. De dagen daarna gaan deze mensen een kijkje nemen in Meijel. Ook hun huis heeft forse schade opgelopen. Hoewel riskant gaan ze die week vaker naar Meijel, ze moeten hun huis weer bewoonbaar maken. Ook al heeft Has daar met zijn recent uitgebreide gezin en zijn toegetakelde huis eigenlijk geen tijd voor, hij belooft z’n evacués met paard en wagen naar huis te brengen. Op 1 december laden ze alles op de wagen. De talrijke sporen van de zware strijd op de weg naar Meijel, het is een macaber decor, overal uitgebrande tanks en afgebrande huizen. Her en der wonen grote gezinnen in kippenhokken. De weg, die over de afgeveende Peelbodem is aangelegd, is amper nog begaanbaar. Die was duidelijk niet berekend op zoveel militair verkeer en dan ook zijn er nog die kraters. Het heeft er op gegaan! En de overvloedige regenval van de afgelopen maanden maakt het er niet beter op.

Springen die Meijelse mensen vanwege de slechte conditie van de oprit op de Nederweerterdijk vóór hun huis al van de wagen? Of doen ze dat omwille van het paard, dat de kar bijna niet door al die modder getrokken krijgt? Zijn ze misschien bang dat er mijnen liggen? Springen ze daarom daar van de wagen? Welke gedachte er ook achter zit, het is hun redding.  Als Has zijn paard de oprit op stuurt, gaat het fout. Een enorme explosie slaat een gat, zo groot dat het paard er in begraven zal worden. Ook Has overleeft de klap niet, zijn lichaam wordt meters ver de tuin in geslingerd. Dit moet wel een tankmijn geweest zijn. Pas twee dagen later, na een grondig onderzoek naar mogelijk nog meer explosieven, kan zijn stoffelijk overschot worden geborgen. 

Op 1 december bezoekt Paula oma Aarts. Zij is erg ziek, de pastoor komt haar die avond bedienen. Daar hoort Paula van een tante dat in het dorp verteld wordt, dat “Has van Tilburg op een mijn is gereden!” Erg ontdaan gaat ze vervolgens naar haar grootouders Van den Heuvel. Daar treft ze een diepbedroefde familie. Pastoor Arnold is net weg, hij is de dood van Has aan komen zeggen. Door die modder op de wegen, kon hij onmogelijk zelf met zijn motor naar Miet. Grootvader Hannes van den Heuvel besluit om dan zelf Miet maar in gaan te lichten. Zijn zwager gaat met hem mee. Ook al is Paula niet bij dat gesprek geweest, ze zegt stellig: “Het lukt de beide heren niet het slechte nieuws over te brengen. Ten einde raad zeggen ze het maar tegen Toon Bekx, een bevriende schilder die bezig is een stel ruiten van hun platte kassen op maat te snijden om ze dan in de ramen te zetten.”


Paula Mutsers-van Tilburg.

“De oorlog heeft alles kapot gemaakt!” zal Miet aan het eind van haar lange leven zeggen. Maar met knechts en later met haar zonen heeft ze de boerderij wel voort kunnen zetten. Dat is het niet! Nee! Dat het een paar dagen duurt voordat het lichaam van Has kan worden geborgen, dat ze Hannes van den Heuvel en haar eigen zonen bij de uitvaart voor moet laten gaan, dat ze Has niet meer mag zien en noch van de pastoor noch van het Rode Kruis iets over zijn verwondingen hoort, dat zit haar in de weg. Dat is ze nooit kwijt geraakt.  

Gerelateerde nieuwsberichten

Playbackwedstrijd weer één groot feest SOMEREN - Twaalf individuele playbackers of groepen gingen afgelopen zaterdag de strijd aan met elkaar tijdens de finale van de playbackwedstrijd van Kansplus Asten-Someren-Deurne. De negentiende editie vond, net als... 4 november 2019 - 14:01
Steeds minder mannen in het basisonderwijs REGIO – Steeds meer komt het basisonderwijs onder druk te staan. Niet alleen is de werkdruk op enkele scholen hoog, ook zijn er steeds minder studenten die aan de Pedagogische... 1 november 2019 - 12:04
Amateurclubs gaan de strijd aan tegen criminaliteit REGIO – Het amateurvoetbal is klaar met de groeiende rol van criminelen binnen de verenigingen. Aankomende dinsdag bespreken de voetbalclubs uit Asten en Someren, samen met de KNVB en de... 25 oktober 2019 - 12:13
Presentatie boek 'Een Peelrand vol muzikanten' PEELREGIO - Peter Michiels uit Someren-Eind en Peer Welten uit Asten presenteerden op zondag 13 oktober hun boek 'Een Peelrand vol met muzikanten', een boek over alle bands, duo’s, trio’s... 18 oktober 2019 - 16:33
SV Someren verliest kanaalderby ASTEN - De blauwwitten uit Someren zijn er op sportpark ’t Root niet in geslaagd te winnen van NWC. In Asten werd het 1-0 voor de ploeg uit Asten. Halverwege... 29 september 2019 - 23:49
Volle kar met boodschappen voor Voedselbank ASTEN/SOMEREN - In de Jumbo in Someren heeft de ZLTO Asten afgelopen donderdag een volle kar met boodschappen overhandigd aan de Voedselbank Deurne-Asten-Someren. Op 8 september vierde de ZLTO Asten... 27 september 2019 - 10:37