Huize De Romein in 1940. (Bron: De Zwarte Soldaat)

Overval op de kaderschool in Deurne

vrijdag 2 augustus 2019 - 14:03|Richard Schoutissen

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 30: Overval op de kaderschool in Deurne.

Al vrij snel in 1940 werd villa De Romein in Deurne door de bezetter gevorderd om dienst te gaan doen als kaderschool van de NSB (Nationaal Socialistische Beweging). Er kwam een Nationale Jeugdstorm (NJS), een Nederlandse Jongerenbeweging naar voorbeeld van de Duitse Hitlerjugend, en een Weerbaarheidsafdeling (W.A.) waar jonge mannen hun opleiding in de nationaal-socialistische leer kregen. De kaderschool werd op 19 oktober 1940 geopend door medeoprichter Anton Mussert van de NSB. 

De NSB-krant De Zwarte Soldaat deed verslag van de opening, met daarin ook citaten uit de diverse openingstoespraken. Een citaat uit de rede van Anton Mussert luidde als volgt: “Onze politieke strijd bevindt zich in de tweede phase, die begon op 15 mei 1940 en eindigt als het nationaal-socialisme het bewind in Nederland zal overnemen. De derde phase zal zijn die, waar in een goed land een sterk volk leeft dat deel uitmaakt van den bond der Germaansche volken. Duitschland geeft ons de gelegenheid onszelf te worden. Wij hebben daardoor de gelegenheid te toonen, dat wij onze plaats willen veroveren door offers te brengen. Dat is de geest van de W.A. Wij willen met elkaar ons volk dienen en zullen het goede naar boven brengen, want ons volk is niet minder dan welk Germaansch volk ook. En als dan het uur komt dat ons volksch bestaan ook buiten de grenzen van Nederland zal moeten worden verdedigd, dan zullen duizenden klaar staan om ons land te dienen.” 

De aanwezigheid van de Kaderschool en de wekelijkse marsen van haar leden door het centrum van Deurne zorgden voor veel ergernis onder Deurnenaren. Op 26 oktober 1940 besloot een groep van ten minste 23 personen, jong en oud, de NSB’ers in de kaderschool een lesje te leren. Er werden stenen gegooid in de richting van de kaderschool, waarbij onder meer vier glas-in-loodramen werden vernield. Commandant Mathieu Hubert Prevoo van de kaderschool schrok van het glasgerinkel en ging samen met enkele NSB’ers naar buiten om poolshoogte te nemen. Daar zagen ze een aantal mannen op het erf van De Romein en een aantal anderen op de openbare weg, die er na het zien van de zogenoemde Zwarte Soldaten snel vandoor gingen.
Toen de commandant van de kaderschool verhaal ging halen bij de burgemeester, vertelde deze dat hij vernomen had dat er die dag in het centrum van Deurne problemen of onregelmatigheden te verwachten waren. Daarom had hij de politie gesommeerd in het centrum te blijven. Of de betreffende geruchten verspreid waren om zo een afleidingsmanoeuvre te creëren voor een overval op de kaderschool is niet bekend. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Een deel van het proces-verbaal

Verdacht
Chef gemeenteveldwachter Franciscus de Clerck en gemeenteveldwachter Arnoldus van den Heurik stelden een onderzoek in. In totaal werden 23 verdachten ondervraagd, te weten (in volgorde van verkregen verdachtennummer): Goossens, Jacobus Johannes Christianus Maria (timmerman); Lutters, Johannes (metselaar); Lutters, Wilhelmus (timmerman); Van Hout, Theodoor Maria (electricien); Wiegersma Piet (glazenier); Van der Heijden, Henri (chauffeur); Maas, Johannes (fabrieksarbeider); Lutters, Paulus Josephus (metselaar); Van Someren, Cornelis (fabrieksarbeider); Van der Steijn, Cornelis Johannes (graanbezorger); Hoonings, Johannes Martinus (chauffeur, monteur); Van der Zanden, Hendrikus Josephus (sigarenmaker); Jagers, Johannes (losarbeider); Van de Kerkhof, Johan (rijwielhersteller); Van der Zanden, Hendricus Cornelis Gerardus (sigarenmaker); Van Griensven, Hubertus Antonius (rijwielhersteller); Van Griensven, Joseph Marie (architect); Van Hoek, Albertus Laurentius (textielarbeider); Van de Westerlo, Antonius Hubertus Johannes (textielarbeider); Nooijen, Martinus (landbouwer); Nooijen, Arnoldus Johannes (landbouwer). Van deze verdachten werden er 19 niet vervolgd bij gebrek aan bewijs. Jacobus Goossens, Johannes Lutters, Theodoor van Hout en Henricus Maas werden op 14 januari gedagvaard om op dinsdag 18 februari 1941 te verschijnen ter rechtszitting van de Rechtbank in het Paleis van Justitie in Roermond. 

Tijdens de zitting werd hen niet alleen de vernieling van vier glas-in-loodramen ten laste gelegd maar ook een poging tot brandstichting. Commandant Prevoo had namelijk verklaard, dat tijdens het stenen gooien aan de andere kant van de kaderschool een aanval was ingezet met een poging tot brandstichting.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Kompaan Veenstra van de Jeugdstorm in een van de kamers van De Romein met een duidelijk zichtbaar glas-in-loodraam. (Bron: De Zwarte Soldaat)

Schuldig
Goossens en Van Hout werden bijgestaan door hun raadsman, advocaat meester P. Trippels uit Roermond. Lutters en Maas voerden hun eigen verdediging. Uiteindelijk werden ze alle vier schuldig verklaard voor het vernielen van de glas-in-loodramen. Omdat de brandstichting juridisch niet overtuigend kon worden bewezen werden de vier daarvan vrijgesproken. Lutters en Maas werden beiden veroordeeld tot een gevangenisstraf van een maand. Goossens en Van Hout kregen beiden een geldboete opgelegd van veertig gulden die, ‘bij gebreke van betaling of verhaal te vervangen is door plaatsing in eene tuchtschool voor den tijd van drie weken.’ 

De geldboetes van 40 gulden werden door of voor Goossens voldaan op 1 mei 1941 en door of voor Van Hout op 5 mei 1941. Het vonnis van de gevangenisstraffen voor Lutters en Maas werd bij arrest van 19 mei 1941 vernietigd. Later deed in Deurne de ronde dat een geldboete van 800 gulden was geëist en dat dit bedrag betaald was door het verzet in de persoon van Hub van Doorne. 

Het feit dat een gemiddeld weekloon voor een geschoolde arbeider in die tijd ongeveer 35 gulden bedroeg en de schade ‘slechts’ bestond uit vier glas-in-loodramen doet vermoeden, dat dit verhaal mogelijk wereldkundig gemaakt werd om mensen op een voetstuk te plaatsen. De weldoener zou wel de boetes van 40 gulden betaald kunnen hebben. Dit laatste berust echter slechts op gedachten die niet gebaseerd zijn op onderzoek.

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Waterschapsbelasting Aa en Maas en De Dommel stijgt licht REGIO – Waterschap Aa en Maas voert komend jaar een lichte belastingverhoging door. Een gemiddeld huishouden gaat op jaarbasis in ieder geval 1,34 euro, ofwel 0.4 procent meer betalen, voor... 6 december 2019 - 10:52
Een drama in vele bedrijven De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 8 november 2019 - 11:53
Deurnes koppel biedt crisisopvang aan jonge kinderen DEURNE - Afgelopen week vroeg Pleegzorg Nederland aandacht voor het grote tekort aan pleegouders. In Nederland zijn er per jaar 3.500 nieuwe pleeggezinnen nodig. Terwijl er eind 2018 zo’n 1.000... 8 november 2019 - 10:00
Playbackwedstrijd weer één groot feest SOMEREN - Twaalf individuele playbackers of groepen gingen afgelopen zaterdag de strijd aan met elkaar tijdens de finale van de playbackwedstrijd van Kansplus Asten-Someren-Deurne. De negentiende editie vond, net als... 4 november 2019 - 14:01
Amerikanen in De Peel De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 1 november 2019 - 13:10
Feest van bevrijding werd drama De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 25 oktober 2019 - 15:17